NIKOS THEODORAKIS

NIKOS THEODORAKIS
«"Δημόσια χρέη"! Η εργατική τάξη ξέρει ότι τα χρέη αυτά δεν είναι δικά της και όταν πάρει την εξουσία θα αναθέσει την εξόφλησή τους σε εκείνους που τα έκαναν». (Λένιν, Απαντα, τόμος 33ος, σελ. 203)

MIKIS-radio

Τρίτη, 17 Ιουλίου 2012

ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ «Ποιητής» με τρεις ζωές: Πονά, θέλει, νικά



Ξέρετε γιατί ο Μίκης Θεοδωράκης έγινε μουσικός και μελοποίησε μεγάλους ποιητές, παλαιότερους και νεότερους; Το εκμυστηρεύτηκε ο ίδιος, στη χθεσινή παρουσίαση του βιβλίου του «Να μαγευτώ και να μεθύσω», (εκδόσεις «Νέα Σύνορα» Α. Α. Λιβάνη), στην κατάμεστη από προσωπικότητες της επιστήμης, των γραμμάτων και τεχνών αίθουσα «Φ. Νάκας»: «Οταν μικρός αποφάσισα να γίνω συνθέτης, στην πραγματικότητα ήθελα να γίνω ποιητής. Και μελοποίησα τόσους μεγάλους ποιητές από ...εκδικητικότητα, γιατί ήξερα ότι δε θα γίνω σαν αυτούς. Αυτό, ας μείνει μεταξύ μας...», είπε, προκαλώντας το γέλιο.
Από παιδί, ο Μίκης Θεοδωράκης λάτρευε την ποίηση. Διάβαζε Παλαμά, Κάλβο, Σολωμό, Σικελιανό και άλλους. Από παιδί, «σκάλιζε» στίχους. Το 1942 - '43 κυκλοφόρησε την πρώτη και μόνη ποιητική συλλογή του. Εκτοτε και μέχρι σήμερα γράφει ποίηση. Επιμένει, όμως, «Δεν είμαι ποιητής. Γι' αυτό να κρίνετε αυτό το "πόνημά" μου με φιλικά αισθήματα. Να το δείτε σαν καθρέφτισμα βιωματικών μου καταστάσεων, που δεν έχουν να κάνουν με μένα, αλλά με σημαδιακές ιστορικές στιγμές. Εγραφα, γιατί δεν τελειώσαμε ποτέ με τα πολιτικά προβλήματα. Και στη Μακρόνησο έγραψα ποιήματα. Χάθηκαν, όμως, εξαιτίας των συνθηκών. Ο,τι ωραιότερο πήρα και έκανα στη ζωή μου, το οφείλω στην ποίηση».
Απάντηση στο «δεν είμαι ποιητής», πρώτη έδωσε η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, που ανθολόγησε και προλόγισε εξαιρετικά την ποίηση του Μ. Θεοδωράκη. «Το λυρικό ποίημα είναι ένα είδος λόγου, που δεν περιγράφεται. Είναι εύθραυστο. Αποτελείται από μονάδες. Η ποίηση του Μ. Θεοδωράκη μοιάζει
με διπλό "εγχειρίδιο". Ενα μικρό "εγκόλπιο", που περιέχει τις πολύτροπες διαθέσεις του, και ένα μικρό "μαχαίρι", που "κόβει", ξαναγεννά και ξαναπραγματώνει τον κόσμο. Είναι απροσχημάτιστος λυρισμός, αρχέγονος. Κυμάτισμα φθόγγων και γλώσσας, χωρίς προσποίηση. Ο νεανικός στίχος του "Να μαγευθώ και να μεθύσω" δίνει τη διττή διάσταση του Μίκη Θεοδωράκη: Μοναξιά και ταυτόχρονα επανάσταση. Με τη δράση του, θέλησε να "εκπαιδεύσει" το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι. Με την ποίησή του κλείνει το όλον, το οποίο υπηρετεί και στο οποίο αφοσιώθηκε», τόνισε η Ι. Ηλιοπούλου.
Τη δεύτερη, ουσιωδέστερη απάντηση την έδωσε ο Κώστας Γεωργουσόπουλος. «Ο Μίκηςλέει "δεν είμαι ποιητής". Αδικεί τη δημιουργική του πορεία. Αν δεν είναι ποιητής, σίγουρα είναι ποιητικός. Ποιώ, ποιητής, σημαίνει δημιουργός "εκ του μηδενός", όπως λέει ο Αριστοτέλης. Από το σκοτάδι στο φως, όπως ο "ποιητής των όλων". Ολες οι τέχνες είναι ποιητικές. Μ' αυτή την έννοια, ο Μίκης είναι ποιητής. Η ζωή, οι αγώνες, τα βασανιστήριά του, που τον ενέπνευσαν, αυτά είναι η ποιητικότητά του. Ο Μίκης είναι ο τελευταίος "Αναγεννησιακός"Υπόδειγμα Παιδείας. Παράγει Παιδεία με όσα είναι και δημιούργησε. Είναι παιδί της μεγάλης Παιδείας, της μεγάλης Ποίησης. Οι στίχοι του αντλούν από τη μεγάλη ποιητική μας παράδοση, ακόμα και από τον υπερεαλισμό».
Ο Κ. Γεωργουσόπουλος όρισε τη «μοναξιά» στην ποίηση του Μ. Θεοδωράκη ως «μοναξιά της δημιουργίας και της κριτικής σκέψης ενός πολίτη, που πονά, αγαπά, λογοδοτεί στην Ηθική. Και ηθική σημαίνει χρέος. Ολα τα ποιήματά του έχουν τις διαστάσεις του φωτός και του ιστορικού χρόνου - παρελθόν, παρόν, μέλλον. Αλλά το μεγάλο ποιητικό "τραύμα" του Μίκηείναι που απευθύνεται στο μέλλον, με όλες τις αλήθειες του. Αλήθειες, που τείνουν, όπως όλες οι Τέχνες, στη μουσική. Στο μέλλον, όταν όλα κι όλες οι τέχνες φθάσουν στην τελειότητα, τότε όλοι οι άνθρωποι θα 'μαστε ...μουσική».
Για το βιβλίο, αλλά κυρίως για το Αρχείο του συνθέτη, μίλησε ο διευθυντής της Μουσικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας «Λίλιαν Βουδούρη» Κριστόφ Στρου, σημειώνοντας ότι ολοκληρώθηκε η ηλεκτρονική καταγραφή του Αρχείου (124.000 σελίδες) και ότι προσεχώς μέσω Ιντερνετ θα έχει όλος ο κόσμος πρόσβαση στο μουσικό έργο του Μ. Θεοδωράκη. Ο συνθέτης ανακοίνωσε ότι σύντομα θα δώσει άλλες 1.000 σελίδες, αφού συνεχίζει να δουλεύει «νυχθημερόν», δηλώνοντας: «Δεν ξέρω τι αξία έχει το Αρχείο μου. Είμαι, όμως, υπερήφανος για την εργατικότητά μου».
Η εκδήλωση έκλεισε μουσικά, με την παρουσίαση σε πρώτη εκτέλεση πέντε τραγουδιών του κύκλου «Αρκαδίαι», από τον Πέτρο Πανδή και τον πιανίστα Γιάννη Ζερβίδη.